İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Yatay Analiz, Karşılaştırmalı Tablolar Analizi Nedir?

Yazımızı okuduktan sonra Yatay analizin ne olduğunu, bu analizle şirket hakkında ne tür bilgiler elde edilebileceğini öğrendikten sonra çıkan sonuçları yorumlayabilirsiniz.

Karşılaştırmalı tablolar analizi yatay analizin diğer adıdır. Yatay analiz, bir şirketin iki veya daha fazla dönemine ait finansal tabloların birbirini izleyen dönemler bakımından karşılaştırmalı olarak analiz edilmesini ifade eder.

Bu analiz türünde finansal tablo kalemlerinde zaman içinde göstermiş oldukları değişimlerin incelenerek değerlendirilmesidir. Dikey Analiz türünde tek bir yıl için finansal tablo kalemlerinin kendi içinde hangi yüzdeye sahip olduğu hesaplanır. Ancak karşılaştırmalı tablolar analizinde finansal tabloların yıllar içinde değişimine odaklanır.

Yatay analiz tekniği genel olarak finansal durum tablosu ile kapsamlı gelir tablosu analizlerinde kullanılır. Bu analiz tekniği ile analizi yapılan şirketin yıllar içerisinde meydana gelen büyümesi belirlenebilir. Böylece şirketin geçmişten günümüze gelişimi saptanırken bu bilgilere dayanarak gelecek yıllardaki gelişimi tahmin edilebilir.

Dikey analizde olduğu gibi bu analiz türünde de finansal tablolar standardize edilerek karşılaştırma zemini oluşturulur. Böylece hem şirketin kendi içindeki karşılaştırması yapılırken hem de diğer firmalar ile karşılaştırması yapılır. Örnekle bunu açıklarsak; aynı sektörde faaliyet gösteren X ve Y firması düşünün. Söz konusu firmaların karlılıkları aşağıdaki tablodaki gibi olsun.

YıllarX’in KarıX’in Karının %
Değişimş
Y’nin KarıY‘in Karının %
Değişimş
2018100.000200.000
2019175.00075,00250.00025,00
2020200.00014,29325.00030,00

Yukardaki tabloya bakıldığında hangi şirketin karlılığının daha fazla olduğunu yatay analiz yöntemi ile anlayabiliriz. X şirketi 2019 yılında, 2020 yılına göre daha fazla kar elde ederken, Y şirketi 2020 yılında daha fazla kar elde etmiştir. Ayrıca iki şirket açısından 2019 yılında X şirketi Y’ye göre daha karlı olurken, 2020 yılında ise bu durum tam tersidir.

Yatay Analizden Beklenen Fayda Nasıl Elde Edilir?

Yatay analiz türünden fayda elde edebilmek için;

  • Karşılaştırma yapılan dönemler aynı olması lazım,
  • Finansal tabloların kapsadığı bilgilerin aynı muhasebe ilkelerine göre hazırlanmış olması gerekir.
  • Farklı dönemler hazırlanmış finansal tabloların karşılaştırılması için enflasyon etkisinden arındırılmış olması ve birbiriyle karşılaştırmaya uygun hale gelmesi gereklidir.

Yatay analiz dinamik bir analiz olduğundan dolayı işletmenin varlık ve finansal yapısında, karlılığında ve verimliliğinde ortaya çıkan değişim ve gelişmeler hakkında önemli bilgiler verir.

Finansal Tablolarda Yatay Analiz Nasıl Yapılır?

Yatay analiz yönteminde, cari dönemin finansal tablosu, geçmiş dönemin veya dönemlerin aynı tür finansal türdeki tablolar ile karşılaştırılmaktadır. Dönemler arasındaki değişimler, hem tutar hem de yüzde olarak hesaplanabilmektedir.

Yatay analiz, cari dönemle bir önceki dönemi içerecek biçimde iki dönemli olarak yapılabileceği gibi, cari dönemle birden fazla dönemi içerecek şekilde de yapılabilir.

İki Dönemli Yatay Analiz

Yatay analizin iki dönemli yapılması durumunda cari dönem finansalları ile bir önceki dönemin finansalları karşılaştırılarak, hesap kalemlerindeki artış veya azalış analiz edilir. Daha sonra hesap kalemlerinde görülen tutar ve yüzde değişiklikleri yorumlanmaktadır.

İki döneme ait finansal durum ve kapsamlı gelir tablosunun belirli adımlar izlenerek yatay analiz uygulanır.

  1. Adım: Finansal tablo verileri rapor halinde olmalıdır.
20192020
Satışlar100.000175.000

2. Adım: Eğer bir ülkede enflasyon oranı düşükse göz ardı edilebilir. Ancak bizim ülkemiz gibi enflasyon oranı önemli olan ülkeler için bu oran göz ardı edilmemesi gereklidir. Enflasyon ile önceki dönem verileri düzenlenmesi gereklidir ve enflasyon verisi olarak Yurt İçi Üretici Endeksi (YİÜFE) kullanılması uygun olur. 2020 YİÜFE/2019 YİÜFE olarak hesaplanarak düzeltme katsayısı bulunur ve ardından geçmiş yıl bu oranla çarpılarak geçmiş yılın hesap kalemleri bu yıla indirgenmiş olur.

3. Adım: Hesap kalemlerinde görülen değişimler tutar ve yüzde olarak hesaplanır.

4. Adım: Hesap kalemlerindeki değişimlerin ne anlam taşıdığına dair yorumlar yapılır.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir