İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Vadeli İşlem Sözleşmesi Nedir? Nasıl İşlem Yapılır?

Vadeli işlem sözleşmeleri, sözleşmenin taraflarına, standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı, kıymeti veya finansal göstergeyi, gelecekteki bir tarihte, bugünden anlaşılan fiyat üzerinden alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir.

Vadeli İşlem sözleşmelerinin ingilizcesi Futures Contract yada Futures olarak ifade edilir.

Vadeli işlem sözleşmelerinin asgari olarak 4 unsuru bulunmaktadır. Bunlar; nitelik, fiyat, miktar ve vade olarak adlandırılır.

Borsada vadeli işlem sözleşmeleri ile işlem yapabilmek için belirlenen başlangıç teminatını yatırımcılar öncelikle Takas Kurumu’na yatırılmalıdır. Oluşan zararlar ya da nakit dışı teminatların değerlerinin düşmesi sonucunda teminat yatırımcılara teminat tamamlama çağrısı yapılır. Literatürde buna Marjin Call da denir.

Vadeli işlem sözleşmelerinde işlem yapacak olan kişilerce standart unsurları olan bir sözleşmeye taraf olunur. Sözleşmeye taraf olan kişide vade tarihinde sözleşme yükümlülüğünü yerine getirmek zorunda kalır. Vadeli işlem sözleşmelerindeki en önemli şey sözleşmeye taraf olmakla yükümlülük doğmamaktadır, vade tarihi dolduğu anda taraflar yüklü olmuş olurlar.

Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde vade tarihinde uzlaşma fiziki teslimat veya nakdi uzlaşı şeklinde gerçekleştirilebilir. Fiziki teslimatta üzerinde anlaşılan dayanak varlık sözleşmenin karşı tarafına teslim edilirken anlaşılan tutar ödenirken. Nakdi uzlaşıda ise sözleşme fiyatı ile vade tarihindeki fiyat arasındaki fark hesaplanarak taraflar arasında el değişir.

Nakdi uzlaşı ile fiziki teslimatı örnekle açıklayacak olursak, bugün 1.000 $’ı 3 ay sonra 9,00 TL’den almaya anlaşırsanız ve 3 ay sonra doların fiyatı 10,00 TL olursa. Fiziki teslimatta 9.000 TL verip 1.000 $ alabilirsiniz nakdi uzlaşıda ise aradaki farkı alıp yani 1.000 TL alıp sözleşmeyi kapatabilirsiniz.

Vadeli Piyasalarda Kimler İşlem Yapar?

Riskten Korunmak İsteyen Yatırımcılar 

Sermaye piyasası aracı, döviz, kıymetli maden veya malı kullanan, bunlarda pozisyon tutan, gelecekte teslimat bekleyen ancak ilgili ürünün fiyatında gelecekte meydana gelebilecek beklenmedik değişimlerden korunmak isteyen yatırımcılar, vadeli piyasalarda spot piyasadaki pozisyonlarının tersi yönünde pozisyon alarak risklerinden korunabilirler. Daha basit bir tabirle 3 ay sonra 1 milyon dolar borç ödeyecek bir şirket doların fiyatının nereye gideceğini öngöremez ise bu günden 3 ay vadeli 1 milyon dolarlık alım sözleşmesi yaparak riskinden korunabilir.

Spekülasyon Amacıyla Vadeli İşlem Sözleşmeleri Yapmak

Spekülatörler, risklerini azaltmak için işlem gerçekleştiren yatırımcılardan farklı olarak fiyat beklentilerine göre kar elde etmek amacıyla vadeli işlem sözleşmeleri yapan yatırımcılar veya kurumlardır. Vadeli piyasalar kaldıracın etkisiyle spekülatörlere oldukça önemli kar fırsatlar sunar.

Arbitraj Amacıyla Vadeli İşlem Sözleşmeleri Yapmak

Arbitrajcılar, iki veya daha fazla piyasada eş zamanlı yapılan alım satım işlemleri ile risksiz kar elde etmeyi hedefleyen kişiler veya kurumlardır.

Spot piyasa ile vadeli işlem piyasa piyasaları arasındaki fiyat farklılıklarından yararlanmak kar elde etme amacıyla da vadeli işlem sözleşmeleri yapılabilir. Örneğin ABD doları şuan piyasada 8,50 TL iken vadeli işlem piyasasında 5,60 TL ise spot piyasada alıp vadeli piyasada doları satarak 1 dolardan 0,10 TL kar elde edebilirsiniz.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.