İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Ekonominin Temel Göstergeleri

Bu yazımızda sizlere ekonominin temel göstergeleri ni açıklayacağız. Bu makale ile birlikte Gayri Safi Yurt İçi Hasıla, Tüketici Fiyat Endeksi, Tüketici Güven Endeksi, Ücretli İş Olanaklarının Artması, İşsizlik Endeksi, Yeni Konut İnşaatlarının Başlaması, İşletme Stokları ve Üretici Fiyat Endeksinin ne olduğunu basit bir anlatımla ele alacağız.

Ülke ekonomisinin veya yurt dışında ilgilendiğiniz bir ekonominim yeni bir dönemece mi gireceği yoksa geçen yılla aynı performansı deva ettirip ettiremeyeceğine dair bizlere ipucu veren bazı ekonomik göstergeler vardır.

Bu göstergelere ekonominin temel göstergeleri veya öncü göstergeler denir. İsimlerinden de anlaşılacağı gibi ekonomilerin yönlendiği şeyin tahmininde rehberlik ederler. Daha sonra, ilişkili olduğu ekonomilerin geçmişteki yeri ile şuan ki konumu arasında bağlantı kurar.

Ekonominin temel göstergeleri genellikle enflasyonla bağlantılıdır. Bunun en temel nedeni enflasyonun, ekonominin istikrarına etki eden faiz oranlarını etkilemesidir.

İyi bir yatırımcı olmak için ekonomiyle ilgili bir bölümden mezun olmanıza gerek yok ancak genel ekonomik göstergelerin portföyünüzü nasıl etkileyeceğini ne zaman etkileyeceğini anlamanız gerekir. Kısaca ekonominin nasıl işlediğinin bilinmesi yatırımlarınızı yönetmeniz için oldukça önemlidir.


Öncü Göstergeler

Ekonomistler öncü göstergelerin yanında uyum göstergelerine ve gecikmeli göstergelere bakmalarına rağmen, yatırımcılar genellikle öncü göstergelere yoğunlaşırlar. Herhangi bir yatırımcı açısından karlar sıklıkla gelecekteki faaliyet ve beklentilerden gelir. Ekonominin nereye doğru gideceğini bilmek yatırımcıların özellikle borsa spekülatörlerinin en elverişli zamanlarda daha karlı yatırım tercihleri yapmasına olanak tanır.

Gayrisafi Yurtiçi Hasıla Nedir? (GSYİH Nedir?)

Ekonominin temel göstergeleri nden ilki GSYİH’dır. Ekonomik faaliyetlerin en geniş ölçümünü sağlayan GSYİH ayrıca ülkenin karnesi olarak da adlandırılır.

GSYİH’nın dört ana öğesi bulunur. Bunlar tüketim, yatırım, devlet alımları ve net ihracattır. GSYİH sayesinde ekonominin büyümekte mi yoksa daralmakta mı olduğu anlaşılır.

GSYİH bir ülkede yerleşik bireylerin ülke ekonomisine kattığı değerdir. GSYİH belirli bir zaman aralığında üretilen tüm nihai ürünlerin, piyasa değerindeki ekonomik ölçüdür. Bu veriler ayrıca ülkenin büyüyüp büyümediğinin de göstergesidir.

Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) Nedir?

Tüketici fiyat endeksi yani TÜFE enflasyon ile doğrudan bağlantılıdır. Bu endeks belirli ürün ve hizmetlerden oluşan sepeti baz yıldaki fiyatlar ile karşılaştırarak perakende seviyesindeki fiyat değişimleri hakkında bilgi verir.

TÜİK verilerine göre Ekim 2020’de Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yıllık %11,89, aylık %2,13 arttığı tespit edildi.

TÜFE’ye göre hesaplanan enflasyon oranında hem yurtiçinde üretilen hem de yurtdışından ithal edilen ürünleri kapsadığı için diğer yöntemlere göre hesaplanan enflasyon oranlarına göre daha sağlıklı bir veri verir.

Tüketici Güven Endeksi

Tüketici güven endeksi binlerce kişi ve aileyle yapılan aylık mülakatlara dayanarak oluşturulan endekse denir. ABD’de 2001’deki saldırıdan sonra ve 2008 yılındaki krizden sonra bu endeks çok ciddi şekilde düştü. İyi veya kötü zamanlarda tüketicinin güveni ülkenin finansal varlığının yansıması olarak işlev görür.

Bu endeks ulusal kriz veya panik durumlarında mali piyasalar için çok önemlidir. Tüketiciler ekonomiye güven duymaz ise para harcamazlar ve piyasalar daha da fazla durgunlaşabilir.

Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen tüketici eğilim anketi sonuçlarından hesaplanan mevsim etkilerinden arındırılmış tüketici güven endeksi, Ekim ayında bir önceki aya göre %0,1 oranında azaldı; Eylül ayında 82,0 olan endeks, Ekim ayında 81,9 oldu.

Ücretli Çalışan İşçilerin İş Olanaklarının Artması

GSYİH’dan sonra en önemli ekonomik göstergelerden bir tanesidir. Devlet istihdam raporu da denilen bu oranda ücretli iş olanaklarının artmasına ilişkin istatistikler ortalama iş haftası uzunluğu, saatlik kazançlar ve cari işsizlik oranı gibi bilgileri kapsar.

Bu itibarla bu gösterge yaklaşan yatırımların gidişatını belirler. ücretli iş olanakları arttığında tüketiciler kendilerini daha güvende hissederler ve daha fazla para harcama eğilimine giderler. Bunun tam tersi durumda ise insanlar daha gergin olur bu da ekonominin bir gerileme dönemine giriyor olabileceğinin güçlü bir göstergesidir.

İşsizlik Oranı veya İşsizlik Endeksi

İşsizlik oranı devletin istihdam raporunun alt kümesidir. Uyum göstergeleri olarak kabul edilen toplam iş verilerinin aksine, işsizlik oranı gecikmeli bir göstergedir. Ekonomideki bir değişimin ardından bu veri tamamen değişebilir. Bu durum ekonomide geleceğe bakan yatırımcılar açısından çok da önemli bir veri olmadığını söyleyebiliriz. Ancak işsizlik oranı birkaç ay boyunca artmaya devam ediyorsa ekonomide durağanlığın başladığı ve enflasyonist bir yola girildiğini gösterebilir.

Güncel verilere linkten ulaşabilirsiniz.

Yeni Konut İnşaatının Başlaması

Bir ekonomide yeni konut inşaatının başlaması önemli midir? Önemliyse neden önemlidir? Önemlidir çünkü yeni konut inşasının azalması ekonomide bir durgunlaşma yaşandığının göstergesidir. Ancak bunun tam tersi durumda ise ekonominin iyileşmesini gösterir.

TÜİK verilerine göre, belediyeler tarafından verilen yapı kullanma izin belgelerinin 2020 yılının ilk dokuz ayında bir önceki yıla göre bina sayısı %23,5, yüzölçümü %22,8, değeri %15,3, daire sayısı %22,3 azaldı.

İşletme Stokları

İşletmenin satışlarının ne kadar iyi olduğunun aylık değişimi ekonomistler ve benzer şekilde yatırımcılar açısından çok önemlidir. İşletme stok verileri üç kaynaktan yararlanılarak elde edilir. Bunlar imalatçılar, toptancılar ve perakendecilerdir.

Prekende stokları stoklar arasındaki en değişken olanıdır. Stoklardaki ani düşüş ekonominin genişlemesinin habercisi olurken bunun tam tersi ise talep azalışına dolayısıyla da gerileme başlangıcına işaret eder.

Üretici Fiyat Endeksi Nedir? ÜFE Nedir?

Üretici Fiyat Endeksi toptan fiyat değişimlerini takip eder. Bu ham maddeler, ara mallar ve ticari mallardaki dağılımları içerir. TÜFE’nin gidişatının iyi bir tahmincisidir.

 Belirli bir referans döneminde ülke ekonomisinde üretimi yapılan ve yurt içine satışa konu olan ürünlerin, üretici fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak fiyat değişikliklerini ölçen fiyat endeksidir. Aylık ya da yıllık enflasyon rakamının belirlenmesinde kullanılır.

Ekonomi

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.