İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Dikey Analiz – Yüzde Yöntemi İle Analiz Nedir?

Bu yazımızda sizlere dikey analizin ne olduğu, diğer analiz tekniklerine göre avantajlarının neler olduğu, gelir tablosu, finansal durum tablosu üzerinden dikey analiz uygulaması ve yorumlanmasını anlatacağız.

Finansal tabloları analiz etmenin önemli yöntemlerinden bir tanesi yüzde yöntemi ile analiz olarak da adlandırılan dikey analizdir. Dikey analiz bir işletmenin finansal tablo kalemlerinin kendi grupları ve genel toplam içerisinde ne kadarlık bir paya sahip olduğunun gösterilmesi olarak hesaplanır.

Dikey analiz ile finansal tablolarda bulunan bir kalemin ait olduğu grubun içindeki yüzdesel büyüklüğünün ölçülmesi bulunur.

Yüzde yöntemi analizi genel olarak finansal durum tablosu ve kapsamlı gelir tablosunun analizi için kullanılır.

Finansal durum tablosuna göre yapılan dikey analizde her bir kalemin varlıklara ve kaynaklara oranı tespit edilir. Kapsamlı gelir tablosu için yapılan dikey analizde net satışlar 100 kabul edilerek diğer kalemlerin buna oranına bakılır.

Yüzde yöntemi ile analizde şirketin tek bir finansal döneme ait yapılan finansal analizdir. Aynı zamanda bu analiz tekniği dinamik değil statik bir analizdir.

Dikey analiz yöntemi ile yapılan finansal analizde bir şirketin tek bir döneme ait finansal durum ve faaliyet sonuçların standart hale getirerek, hem şirketin dönemler arasında hem de farklı büyüklükteki sahip firmalar arasında karşılaştırma olanağı sağlar.

Örnekle açıklamak gerekirse analiz yapılacak 2 şirket düşünün. X ve Y şirketi. X şirketinin karlılığı 200.000 TL, Y firmasının karlılığı ise 100.000 TL olduğunu düşünelim. İlk etapta X şirketi daha karlı olarak görünebilir. Sadece rakamlara bakarak X şirketinin daha karlı olduğu söylenebilir mi? Dikey analiz yöntemi ile analiz yaptığımızda X in karlılığı %10 iken, Y’nin karlılığı %20 olsa. Y’nin karlılığının daha iyi olduğu görülebilir. Görüldüğü gibi iki farklı şirketi karşılaştırırken dikey analiz yöntemi kullanarak analiz yapılabilir.

Dikey Analiz Yönteminin Avantajları

Diğer analiz teknikleri, finansal tablo kalemlerinin toplam içindeki oransal büyüklüklerini göstermezler ancak bu yöntem ile her bir kalemin toplam içindeki oransal önemini ortaya koyar.

Finansal tablolar ve bunlardaki değişiklikler mutlak rakam olarak gösterilir, aynı sektörde faaliyet gösteren firmalar arasında anlamlı karşılaştırma yapılmasını zorlaştırır. Ancak finansal tabloları standart hale getirerek dikey analiz yöntemi ile diğer şirketlerle karşılaştırması yapılabilir.

Gelir Tablosunun Dikey Analiz Yöntemi İle Analizinin Yapılması

Gelir tablosunun dikey analiz yöntemi ile analizi, finansal durum tablosunun analizine göre daha anlamlı veriler verdiğini söyleyebiliriz. Bundan dolayı uygulamada daha fazla gelir tablosunun dikey analiz yöntemi ile kullanıldığını görürsünüz.

Genellikle dikey analiz tek bir döneme göre yapılırken, birden fazla dönem için yapılmak istenirse yapılabilir.

Gelir tablosunun dikey analizinde hasılat yani net satışlar 100 olarak kabul edilir ve diğer kalemler net satışlara orantılanır. Bir işletmenin temel başarı ve performansını hasılatı gösterir. Böylece 100 birimlik hasılatta ne kadar brüt, net ve faaliyet karı elde edildiği görülebilir. Aynı şekilde bu analiz yapılarak hasılata kıyasla satılan malların maliyeti, gelirler ve giderlerindeki payı da belirlenmiş olur.

Örnek ile bu analizi anlatmak gerekirse;

2020Dikey Analiz Yöntemi
HASILAT200.000100
Satışların Maliyeti -50.00024,00
Brüt KAR150.00075,00
Pazarlama Gideri-20.00010,00
Genel Yönetim Gideri-10.0005,00
Faaliyet KARI120.00060,00
Vergi-36.00018,00
Dönem KARI84.00042,00

Bu analiz yönteminde Hasılat 100 kabul edilirken, diğer kalemlerin hasılata oranı hesaplanır. Dönem karı hasılatın %42’si kadardır. Maliyeti ise hasılatının %24’ü kadardır.

Finansal Durum Tablosu Yöntemine Göre Yapılan Dikey Analiz

Finansal durum tablosu yani bilançoya göre yapılan dikey analiz yönteminde ilk olarak analiz yapılacak döneme ait tablo kalemlerinin dikey yüzdeleri hesaplanır.

Finansal durum tablosunun dikey analizinde üç sütün olarak düzenlenir. İlk sütunda finansal durum tablosunun kalemlerinin tutarları, ikincisi sütunda her hesap kaleminin kendi grup toplamına oranına yer verilirken, üçüncü sütunda ise her hesap kaleminin bilançodaki toplamına oranı yazılır.

Finansal durum tablosunun dikey analizi;

Genel Toplam Yöntemi ve Grup Toplam Yöntemi olmak üzere iki şekilde yapılır.

Finansal KalemlerGrup Yöntemi Genel Toplam Yöntemi
Dönen Varlıkları110.000100,0044,00
Nakit ve Benzerleri10.0009,094,00
Ticari Alacaklar25.00022,7310,00
Stoklar75.00068,1830,00
Duran Varlıklar140.000100,0056,00
Finansal Yatırımlar80.00057,1432,00
Maddi Duran Varlıklar40.00028,5716,00
Maddi Olmayan Duran Varlıklar20.00014,298,00
TOPLAM VARLIKLAR250.000100,00

Yukarıda yer alan tablodan dikey analiz yöntemine ilişkin örneği görebilirsiniz. Örneğin Stoklar dönen varlıkların %68,18 ini oluştururken, toplam varlıkların %30 unu oluşturmaktadır.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.